Woda jako czynnik geologiczny cz. 5

Inne utwory buduje znowu fala wodna od strony morza: wyrzuca ona na brzegi piasek, z nasypów tego piasku powstają wydmy (diuny), które się posuwają od morza w głąb lądu. Rola wody w powstawaniu skał warstwowych, zwanych osadami chemicznymi, jak np. soli kamiennej, gipsu, wyjaśnia się sama przez się z nauki o roztworach wodnych, gdyż woda […]
Napisał
Lipiec 16, 2017

Woda jako czynnik geologiczny cz. 4

W dotychczasowym zarysie działalności wód uwzględniliśmy jej skutek niszczący, destrukcyjny. Zaznaczyć należy od razu, ze mszcząc skałę w jednym terenie, z materiału skruszonego woda buduje nowe utwory w danym miejscu. Rzeka, wypływająca ze szczytu góry, pozostawia u jej podnóża większe masy skalne różnych wymiarów, tworząc rumowisko. Z odłamków skalnych, które woda bieżąca znosi dalej, powstają […]
Napisał
Lipiec 16, 2017

Woda jako czynnik geologiczny cz. 3

Jeżeli łożysko rzeki, brzegi jej zbudowane są z materiału skalnego miękkiego, luźnego, rzeka ulega stopniowemu zamuleniu; gdy zaś materiał skalny jest twardy a spadek rzeki znaczny, woda drąży sobie coraz głębsze łożysko, erodując skałę. Potęguje się działanie wód rzecznych podczas powodzi, kiedy rzeka nie może zmieścić w łożysku swym napływającej chwilowo większej masy wód. Skutkiem […]
Napisał
Lipiec 16, 2017

Woda jako czynnik geologiczny cz. 2

Woda, która przenika w głąb ziemi, po przejściu przez warstwy przepuszczalne, np. piasek, natrafia wreszcie na warstwy ścisłe, nieprzenikliwe, np. glinę, tam gromadzi się i tworzy źródło. Źródło może samo torować sobie drogę na powierzchnię ziemi, wtedy wody jego są w ruchu ciągłym, dają często początek rzece. Jeżeli woda źródła sama nie może przebić wierzchnich […]
Napisał
Lipiec 16, 2017

Woda jako czynnik geologiczny cz. 1

We wstępie omówiliśmy występowanie wody w przyrodzie, zasoby jej; tutaj scharakteryzować zamierzamy jej rolę w przeobrażeniu ziemi, ściślej skorupy ziemskiej. Zaczniemy od wody atmosferycznej. Woda z opadów atmosferycznych dostaje się na powierzchnię ziemi np. w postaci deszczu; część jej spływa po powierzchni w strumieniu, potoku, część wsiąka w głąb ziemi, wreszcie trzecia część i ostatnia […]
Napisał
Lipiec 16, 2017

Woda w reakcjach fizyczno-chemicznych cz. 10

Ciepła tego wystarcza, aby przy mieszaniu tlenku wapnia z lodem podnieść temperaturę do 100°. Wytworzony związek – wodorotlenek wapnia dysocjuje się dopiero w 4.50°; wodorotlenki metali alkalicznych, jak NaOH, KOH nie wydzielają wody nawet w bardzo wysokiej temperaturze, kiedy się ulatniają. Przypomnieć godzi się, że te właśnie wodorotlenki należą do mocnych zasad. Podobnie, jak tlenki […]
Napisał
Lipiec 16, 2017

Woda w reakcjach fizyczno-chemicznych cz. 9

Nawet w niskiej, np. pokojowej temperaturze wodziany ubożeją powoli w wodę; gdy prężność zawartej w nich wody przekracza prężność pary atmosferycznej, mówimy, że kryształy wietrzeją, wtedy tracą one barwę, przezroczystość. Nie od rzeczy będzie uczynić krótką wzmiankę o wodzianach pierwiastków; dla przykładu przytoczymy wodzian chloru Cb, 8H2O, wodzian bromu Brs, IOH2O, obydwa powstają w niskiej […]
Napisał
Lipiec 16, 2017

Woda w reakcjach fizyczno-chemicznych cz. 8

Soda ,,krystaliczna” jest to węglan sodowy 10-ciowodny, gips – siarczan wapnia 2-wodny, witriol miedziany – siarczan miedzi 5-wodny, witriol żelazny – siarczan żelazny 7-wodny, ałun zwyczajny – siarczan glinu i potasu 24-wodny. Tworzenie się wodzianów zależy od splotu różnych warunków, ten sam związek może tworzyć cały szereg wodzianów; siarczan niklu wydziela się z roztworu wodnego […]
Napisał
Lipiec 16, 2017

Woda w reakcjach fizyczno-chemicznych cz. 7

Wodziany. Z nasyconego na gorąco roztworu po ostudzeniu wydziela się rozpuszczona substancja w stanie stałym, często w postaci kryształów, które nie zawsze ale nierzadko zawierają wodę „krystalizacyjną”. Okazuje się, że na mol substancji bezwodnej przypada stale określona masa wody, odpowiadająca molowi wody lub jego wielokrotności tj. 18 gr. Tak w sodzie „krystalicznej” mamy na cząsteczkę […]
Napisał
Lipiec 16, 2017

Woda w reakcjach fizyczno-chemicznych cz. 6

Korzystamy z tego w bardzo ważnej sprawie oznaczenia ciężaru cząsteczkowego. Ale prawo ciśnienia osmotycznego Pfefiera, prawo Raoulta dotyczą tylko rozcieńczonych roztworów i to tych, które nie przewodzą prądu elektrycznego, jak np. roztwór cukru, natomiast roztwory, będące przewodnikami elektryczności, a takimi są kwasy, zasady, sole, dają znaczne odchylenia. Tak dla roztworu chlorku sodowego otrzymujemy 35 stopni […]
Napisał
Lipiec 16, 2017